Vì sao nghỉ việc đủ 12 tháng vẫn chưa được rút BHXH một lần?

Nghỉ việc lâu không có nghĩa là bạn được rút toàn bộ bảo hiểm xã hội (BHXH) bất cứ lúc nào. Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 phân biệt người đã tham gia trước thời điểm này với người bắt đầu tham gia sau đó. Còn số tiền nhận được tính dựa trên số năm đóng và mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, không phải lương thực nhận tháng cuối.

Điều kiện rút BHXH một lần năm 2026

Khoản 1 Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, quy định người tham gia BHXH bắt buộc đã chấm dứt tham gia và có đề nghị được nhận BHXH một lần khi thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH. Người lao động có thể chọn nhận một lần hoặc xem xét chế độ trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 của Luật.
• Ra nước ngoài để định cư. Trường hợp này có căn cứ pháp lý riêng; chuyến đi làm việc, học tập hoặc du lịch ở nước ngoài không được tính là định cư.
• Đang mắc bệnh thuộc danh mục được quy định, gồm ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng hoặc AIDS.
• Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc khuyết tật đặc biệt nặng. Hồ sơ cần giấy tờ y tế, giám định hoặc xác nhận phù hợp.
• Có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025, sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm.
• Một số trường hợp thuộc lực lượng vũ trang khi phục viên, xuất ngũ hoặc thôi việc, không tiếp tục tham gia BHXH và không đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Các trường hợp này có căn cứ độc lập. Người đủ điều kiện vì ra nước ngoài định cư hoặc mắc bệnh thuộc diện quy định không phải chờ đủ 12 tháng nghỉ việc như trường hợp rút theo điểm đ khoản 1 Điều 70.

Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, điều kiện nhận một lần được quy định riêng tại khoản 1 Điều 102 Luật số 41/2024/QH15. Trong đó cũng có trường hợp đã đóng trước ngày 01/07/2025, ngừng đóng đủ 12 tháng và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm.

Tham gia BHXH từ sau ngày 01/07/2025 có được rút một lần không?

Có thể được rút, nhưng không được rút chỉ vì đã nghỉ việc đủ 12 tháng.

Theo điểm đ khoản 1 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15, quyền nhận BHXH một lần theo trường hợp nghỉ đóng đủ 12 tháng được giữ cho người có thời gian đóng trước ngày Luật có hiệu lực.

Điểm a khoản 1 Điều 14 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP làm rõ: tại thời điểm giải quyết, người lao động phải còn thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025 để tính hưởng.

Chẳng hạn, bạn bắt đầu đi làm và đóng BHXH lần đầu vào tháng 08/2025, nghỉ việc trong năm 2026. Dù sau đó không đi làm trong thời gian dài, bạn không đủ điều kiện rút theo diện nghỉ đóng 12 tháng.

Tuy nhiên, bạn vẫn có thể nhận BHXH một lần khi thuộc các trường hợp đặc biệt tại điểm a, b, c hoặc d khoản 1 Điều 70, như ra nước ngoài định cư, mắc bệnh thuộc danh mục hoặc đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ năm đóng.

Thời gian chưa rút được bảo lưu theo Điều 71 Luật số 41/2024/QH15. Khi tham gia trở lại, các giai đoạn đóng đủ điều kiện được cộng dồn để xét hưởng chế độ về sau.

Nghỉ việc bao lâu thì được rút BHXH một lần?

Với người rút theo điểm đ khoản 1 Điều 70, thời gian chờ là 12 tháng liên tục không đóng BHXH theo cách xác định tại điểm b khoản 1 Điều 14 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP.

Khoảng thời gian này được tính đến tháng liền kề trước tháng cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ. Một số tháng không phải đóng BHXH bắt buộc theo khoản 5 Điều 33 và khoản 3 Điều 34 Luật số 41/2024/QH15 không được tính vào khoảng thời gian chờ theo cách thông thường.

Ngoài ra, tại thời điểm nộp hồ sơ, bạn phải không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và không đang tham gia BHXH tự nguyện.

Ví dụ, người đóng BHXH lần cuối vào tháng 08/2024, không thuộc diện tham gia bắt buộc và không đóng tự nguyện từ tháng 09/2024 đến hết tháng 08/2025 có thể đáp ứng điều kiện thời gian khi nộp từ tháng 09/2025. Người đó vẫn phải đáp ứng điều kiện về thời gian đóng trước ngày 01/07/2025 và tổng thời gian chưa đủ 20 năm.

Cách tính bảo hiểm xã hội một lần năm 2026

Khoản 3 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15 quy định mức hưởng BHXH một lần dựa trên thời gian đã đóng và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Hai mốc tính quan trọng là trước ngày 01/01/2014 và từ ngày 01/01/2014.

Công thức đối với người đủ từ một năm đóng trở lên:

Tiền BHXH một lần = (1,5 × số năm đóng trước 2014 + 2 × số năm đóng từ 2014) × mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Công thức này áp dụng với trường hợp tính hưởng theo tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc. Người có thời gian tham gia BHXH tự nguyện được tính trên mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng theo khoản 2 Điều 102 Luật số 41/2024/QH15.

Đặc biệt, số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện thông thường không được tính vào mức hưởng một lần. Ngoại lệ áp dụng với các trường hợp bệnh tật, suy giảm khả năng lao động hoặc khuyết tật quy định tại khoản 4 Điều 70 và khoản 3 Điều 102 của Luật.

Bước 1: Xác định thời gian đóng trước và từ năm 2014

Bạn cần xem toàn bộ quá trình tham gia, kể cả thời gian làm việc tại nhiều doanh nghiệp.

Theo điểm a và b khoản 3 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15:

• Các năm đóng trước năm 2014 được nhân với hệ số 1,5.
• Các năm đóng từ năm 2014 được nhân với hệ số 2.
• Tháng lẻ của giai đoạn trước năm 2014 được chuyển sang giai đoạn từ năm 2014 để tính hưởng, khi có thời gian đóng ở cả hai giai đoạn.

Việc chuyển tháng lẻ cần làm trước khi áp dụng quy tắc làm tròn, tránh tính trùng thời gian.

Bước 2: Quy đổi số tháng lẻ thành năm

Khoản 6 Điều 5 Luật số 41/2024/QH15 quy định cách tính tháng lẻ khi xác định mức hưởng:

Ví dụ, một người có 8 năm 4 tháng đóng BHXH ở giai đoạn từ năm 2014 trở đi sẽ được tính thành 8,5 năm khi xác định mức hưởng một lần.

Quy tắc làm tròn này dùng để tính mức hưởng, không có nghĩa là thời gian đóng thực tế trên sổ tự động tăng lên. Khi xét điều kiện hưởng lương hưu, số năm đóng tối thiểu vẫn được xác định theo quy định về thời gian tham gia thực tế tại khoản 6 Điều 5.

Bước 3: Tính mức bình quân tiền lương đã đóng BHXH

Lấy lương hiện tại hoặc lương thực nhận để nhân với số năm đóng là cách tính sai thường gặp.

Khoản 2 Điều 72 Luật số 41/2024/QH15 quy định người có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định được tính bình quân tiền lương làm căn cứ đóng của toàn bộ thời gian.

Cách tính:

Mức bình quân tiền lương = Tổng tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH sau điều chỉnh ÷ Tổng số tháng đóng BHXH.

Đối với người có toàn bộ thời gian đóng theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, khoản 1 Điều 72 quy định cách tính bình quân theo số năm cuối hoặc toàn bộ thời gian, tùy thời điểm bắt đầu tham gia.

Người có cả hai loại thời gian đóng được tính bình quân chung theo khoản 3 Điều 72. Do đó, không nên lấy công thức bình quân toàn bộ thời gian của lao động doanh nghiệp áp dụng máy móc cho mọi trường hợp.

Bước 4: Nhân hệ số trượt giá BHXH năm 2026

Hệ số trượt giá là cách gọi quen thuộc của hệ số điều chỉnh tiền lương, thu nhập tháng đã đóng BHXH.

Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, tiền lương đóng BHXH thuộc diện điều chỉnh được nhân với hệ số của năm tương ứng. Hệ số được tính trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng, làm tròn đến hai chữ số thập phân và không thấp hơn 1.

Công thức:

Tiền lương sau điều chỉnh = Tiền lương tháng đóng BHXH × hệ số điều chỉnh của năm đóng.

BHXH Việt Nam đã công bố hệ số áp dụng cho năm 2026 tại Công văn số 340/BHXH-CSXH ngày 03/02/2026. Hệ số của năm 2026 là 1,00; tiền lương đóng của các năm trước cần nhân hệ số tương ứng trong bảng công bố.

Không có một hệ số chung cho toàn bộ quá trình đóng. Bạn cần áp dụng hệ số theo năm đóng của từng khoản tiền lương.

Bên cạnh đó, khoản 5 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15 quy định thời điểm tính hưởng BHXH một lần là thời điểm cơ quan BHXH ban hành quyết định. Vì vậy, hồ sơ được giải quyết trong năm 2026 cần sử dụng hệ số tương ứng với năm giải quyết.

Ví dụ tính BHXH một lần năm 2026

Ví dụ 1: Đóng BHXH từ năm 2010 đến năm 2024

Anh A làm việc tại doanh nghiệp tư nhân, đóng BHXH liên tục từ tháng 03/2010 đến hết tháng 08/2024. Anh nghỉ việc từ tháng 09/2024, không tiếp tục tham gia BHXH và nộp hồ sơ trong năm 2026.

Giả định nơi làm việc của anh thuộc vùng I, không có người phụ thuộc. Hai thông tin này không ảnh hưởng đến công thức tính tiền BHXH một lần.

Dữ liệu tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH đã điều chỉnh trượt giá, được giả định như sau:

Bước 1: Kiểm tra điều kiện

Anh A có thời gian đóng trước ngày 01/07/2025, đã ngừng tham gia quá 12 tháng và tổng thời gian đóng là 174 tháng, tương đương 14 năm 6 tháng, chưa đủ 20 năm.

Giả sử anh không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện tại thời điểm nộp hồ sơ, anh đáp ứng điều kiện theo điểm đ khoản 1 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15 và khoản 1 Điều 14 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP.

Bước 2: Tách thời gian đóng

Giai đoạn trước năm 2014 có 46 tháng, tương đương 3 năm 10 tháng. Chỉ tính 3 năm theo mức 1,5 tháng lương, chuyển 10 tháng lẻ sang giai đoạn sau.

Giai đoạn từ năm 2014 có 128 tháng. Cộng thêm 10 tháng chuyển sang thành 138 tháng, tương đương 11 năm 6 tháng và được tính là 11,5 năm.

Bước 3: Tính tổng tiền lương đã điều chỉnh

• 46 × 4.000.000 = 184.000.000 đồng.
• 72 × 7.000.000 = 504.000.000 đồng.
• 56 × 12.000.000 = 672.000.000 đồng.

Tổng tiền lương đóng BHXH đã điều chỉnh:

184.000.000 + 504.000.000 + 672.000.000 = 1.360.000.000 đồng.

Mức bình quân tiền lương:

1.360.000.000 ÷ 174 = 7.816.091,95 đồng/tháng, làm tròn đến đồng là 7.816.092 đồng.

Bước 4: Tính tiền BHXH một lần

• Trước năm 2014: 1,5 × 3 = 4,5 tháng lương bình quân.
• Từ năm 2014: 2 × 11,5 = 23 tháng lương bình quân.

Tổng mức hưởng tương đương 27,5 tháng lương bình quân.

Tiền BHXH một lần ước tính:

27,5 × 7.816.092 = 214.942.530 đồng.

Đây là kết quả minh họa dựa trên mức lương đã điều chỉnh giả định. Số tiền được cơ quan BHXH giải quyết có thể chênh lệch do dữ liệu tiền lương đóng thực tế, hệ số điều chỉnh tương ứng và cách làm tròn trong quá trình tính.

Ví dụ 2: Đóng BHXH 10 năm rút một lần được bao nhiêu?

Chị B đóng BHXH tại doanh nghiệp từ tháng 01/2015 đến hết tháng 12/2024, tổng cộng 10 năm.

Giả định chị làm việc ở vùng II, có một người phụ thuộc, nghỉ đóng từ tháng 01/2025, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không đóng tự nguyện khi nộp hồ sơ trong năm 2026.

Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH sau điều chỉnh của chị là 10.000.000 đồng.

Toàn bộ thời gian đóng đều từ năm 2014 trở đi, nên áp dụng điểm b khoản 3 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15:

• Số năm tính hưởng: 10 năm.
• Mức hưởng mỗi năm: 2 tháng lương bình quân.
• Tổng số tháng lương tính hưởng: 10 × 2 = 20 tháng.
• Tiền BHXH một lần: 20 × 10.000.000 = 200.000.000 đồng.

Như vậy, với mức bình quân giả định 10 triệu đồng/tháng, đóng đủ 10 năm sau năm 2014 có thể nhận khoảng 200 triệu đồng khi đủ điều kiện rút.

Đây không phải số tiền cố định cho mọi người đóng 10 năm. Một người có mức bình quân 6 triệu đồng sẽ có mức hưởng khác người đóng trên mức bình quân 10 triệu đồng, ngay cả khi tổng thời gian tham gia bằng nhau.

Rút BHXH một lần có mất quyền lợi gì không?

Nhận BHXH một lần giúp bạn có một khoản tiền ngay tại thời điểm cần sử dụng. Tuy nhiên, quyết định này làm thay đổi quyền lợi gắn với thời gian đã đóng.

Khoản 3 Điều 5 Luật số 41/2024/QH15 quy định thời gian đóng BHXH đã tính hưởng một lần không được tiếp tục tính làm cơ sở hưởng các chế độ BHXH.

Điều đó có nghĩa là:

• Thời gian đã rút không còn được cộng dồn để tính điều kiện và mức hưởng lương hưu.
• Các quyền lợi BHXH khác dựa trên thời gian đóng đã rút cũng không được tính lại từ quãng thời gian ấy.
• Bạn vẫn được tham gia BHXH khi thuộc đối tượng hoặc tự nguyện tham gia trong tương lai, nhưng phải tích lũy thời gian đóng mới.

Chẳng hạn, người đã đóng 10 năm và nhận BHXH một lần sẽ không thể sử dụng lại 10 năm đó để cộng với thời gian đóng sau này nhằm đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Nên rút một lần hay bảo lưu để nhận lương hưu?

Khoản 1 Điều 64 Luật số 41/2024/QH15 quy định điều kiện về thời gian đóng thông thường để hưởng lương hưu là từ đủ 15 năm, cùng các điều kiện khác về tuổi nghỉ hưu và đối tượng áp dụng.

Người đã đóng gần đủ 15 năm nên cân nhắc bảo lưu hoặc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện thay vì vội nhận một lần.

Khi đủ điều kiện, lương hưu được chi trả hằng tháng và được xem xét điều chỉnh theo quy định tại Điều 67 Luật số 41/2024/QH15. Gần đây, Nghị định số 162/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 quy định tăng 8% đối với các đối tượng đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng thuộc diện điều chỉnh, tính trên mức hưởng tháng 06/2026.

Ngược lại, mức BHXH một lần thông thường chỉ tương ứng 1,5 hoặc 2 tháng lương bình quân cho mỗi năm đã đóng, theo khoản 3 Điều 70 Luật số 41/2024/QH15.

Hai lựa chọn phục vụ nhu cầu khác nhau. Người cần tiền để giải quyết khó khăn trước mắt có thể xem xét nhận một lần khi đủ điều kiện. Người còn khả năng tiếp tục tham gia và mong muốn có thu nhập đều đặn khi về già nên so sánh kỹ với phương án bảo lưu.

Riêng người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng có thể xem xét trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình theo Điều 23 Luật số 41/2024/QH15. Đây là chế độ khác với lương hưu thông thường, không nên nhầm hai khoản.

Hồ sơ rút BHXH một lần năm 2026 gồm những gì?

Điều 78 Luật số 41/2024/QH15 quy định hồ sơ cơ bản gồm sổ BHXH và văn bản đề nghị hưởng BHXH một lần của người lao động.

Trong thực tế, cần chuẩn bị:

• Thông tin sổ BHXH và quá trình đóng đã được xác nhận, đối chiếu.
• Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần theo Mẫu số 14-HSB trong quy trình giải quyết của BHXH Việt Nam.
• Căn cước hoặc giấy tờ định danh để xác minh thông tin khi thực hiện thủ tục.
• Thông tin tài khoản ngân hàng chính chủ để đăng ký nhận tiền qua tài khoản.

Theo Quyết định số 313/QĐ-BHXH ngày 27/03/2026, sửa đổi quy trình tại Quyết định số 2222/QĐ-BHXH, cơ quan BHXH có thể khai thác dữ liệu đã liên thông thay cho việc yêu cầu nộp lại một số giấy tờ bản giấy. Vì vậy, kiểm tra thành phần hồ sơ hiển thị tại nơi tiếp nhận thay vì mặc định chỉ cần mã số BHXH hoặc luôn phải nộp sổ giấy.

Giấy tờ bổ sung trong trường hợp đặc biệt

Khoản 2, 3 và 4 Điều 78 Luật số 41/2024/QH15 quy định thêm giấy tờ tùy nguyên nhân đề nghị hưởng:

Với người ra nước ngoài định cư, giấy tờ có thể là hộ chiếu nước ngoài, thị thực cho phép nhập cảnh để định cư, thẻ thường trú dài hạn hoặc giấy tờ hợp pháp khác theo quy định.

Người mắc bệnh hoặc suy giảm khả năng lao động cần sử dụng giấy tờ phản ánh đúng tình trạng của mình. Không phải mọi hồ sơ rút BHXH một lần đều cần giấy khám sức khỏe hay biên bản giám định.

Nộp hồ sơ BHXH một lần ở đâu?

Bạn có thể chọn một trong các hình thức tiếp nhận đang được BHXH Việt Nam triển khai theo Quyết định số 2222/QĐ-BHXH, được sửa đổi, bổ sung bởi Quyết định số 313/QĐ-BHXH:

1. Nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc dịch vụ công BHXH.
2. Nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc bộ phận tiếp nhận thủ tục hành chính có triển khai.
3. Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính.

Ứng dụng VssID có thể dùng để kiểm tra quá trình tham gia và thông tin BHXH. Việc nộp hồ sơ trực tuyến cần thực hiện qua dịch vụ được cơ quan BHXH công bố và hỗ trợ tại thời điểm nộp.

Theo khoản 3 Điều 79 Luật số 41/2024/QH15, cơ quan BHXH phải giải quyết trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, hoặc trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do không giải quyết.

Quy trình nghiệp vụ tại Điều 9 Quyết định số 2222/QĐ-BHXH quy định thời gian giải quyết tối đa 5 ngày làm việc. Đây là thời hạn thực hiện trong quy trình của cơ quan BHXH, ngắn hơn thời hạn tại Luật. Khi đã nộp đủ hồ sơ, theo dõi giấy tiếp nhận và lịch hẹn cụ thể.

Người được giải quyết sẽ nhận quyết định hưởng, thông tin quá trình đóng đã giải quyết và tiền trợ cấp. Hình thức chi trả có thể qua tài khoản cá nhân hoặc tiền mặt theo quy trình áp dụng.

Trước khi rút BHXH một lần, cần kiểm tra những gì?

Không ít hồ sơ gặp vướng mắc vì người lao động nhớ nhầm tháng bắt đầu tham gia hoặc thiếu quá trình đóng ở công ty cũ.

Trước khi gửi đề nghị, bạn nên kiểm tra ba thông tin:

Thứ nhất, ngày bắt đầu tham gia BHXH. Mốc trước hay từ ngày 01/07/2025 quyết định việc bạn có thuộc nhóm được xét rút theo diện ngừng đóng 12 tháng hay không.

Thứ hai, tổng thời gian đóng và tình trạng tham gia. Cần tính cả thời gian ở những nơi làm việc trước đây, kiểm tra quãng thời gian gián đoạn, số tháng chưa đóng và tình trạng BHXH tự nguyện.

Thứ ba, mức tiền lương làm căn cứ đóng từng giai đoạn. Tiền lương trên sổ BHXH có thể khác tiền thực nhận. Khi ước tính, phải sử dụng dữ liệu đóng và hệ số điều chỉnh tương ứng.

Phát hiện sai thông tin thì đề nghị đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ quan BHXH kiểm tra, điều chỉnh trước khi lập hồ sơ hưởng.

Kết luận

Trước khi quyết định rút BHXH một lần, bạn hãy mở VssID và đối chiếu ngày bắt đầu tham gia, tổng số tháng đã đóng cùng tiền lương làm căn cứ đóng. Từ những dữ liệu đó, bạn có thể kiểm tra điều kiện và tự tính mức hưởng dự kiến trước khi nộp hồ sơ.